نماز تكرار باید شود ، روزه، سالی یك بار؛ حج، عمری یك بار؛ نماز، هر روز چند بار باید تكرار شود ، اهمیت نماز اینجاست. بیانات مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در دیدار شركت‌كنندگان در هفدهمین اجلاس نماز
خداوند برای ترویج نماز، زمینه سازی كرده است
  صفحه اول -> اخبار
چاپ صفحه
ارسال صفحه براي دوستان
خداوند برای ترویج نماز، زمینه سازی كرده است1396-4-26

سلسله جلساتی گفتار پژوهی با حضور اساتید و كارشناسان با هدف دستیابی به راهكارهای كاربردی ترویج نماز برگزار می كند. در دهمین جلسه از این گفتار پژوهی، میزبان حجت الاسلام علی اكبر وحیدی هستیم كه از اساتید حوزه و مركز تخصصی مركز نماز هستند.

قسمت اول

بحث ما درباره آیات نماز و نگاه خداوند تبارك و تعالی در نماز با نگاه ترویجی اگر بخواهیم نگاه بكنیم می بینیم از آنچه كه لازم و ضروری هست برای ترویج نماز خداوند تبارك و تعالی از همه آن راه ها در آیات قرآن استفاده كرده است مثلا از جمله چیزهایی كه ما در بحث ترویج استفاده می كنیم می گوییم انسان باید زمینه سازی كند مثلا زمینه سازی چه چیزی؟ در بحث های اخلاقی می گوییم كه حضرت ابراهیم (علی نبینا و اله و علیه الصلاه و السلام ) حاضر شدند برای این كه زمینه سازی كنند برای نماز خوان شدن خودشان و خانواده خودشان بیش از هزار و دویست كیلومتر راه را از فلسطین می آیند تا مكه بعد آنجا با همه سختی هایی كه تحمل می كنند آنجا می فرماید در آیات قرآن ««ربنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتي‏ بِوادٍ غَيْرِ ذي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقيمُوا الصَّلاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُون‏»» یعنی فضا را، زمینه را آماده می كنند كه یك درس خوبی است برای پدر و مادر كه باید زمینه را فراهم كنند از جمله مدرسه، محله، گاهی اوقات شهر و هر چیزی كه باشد و آن زمینه باید فراهم شود و حضرت ابراهیم این كار را كرد.

ما نگاهمان به آیات قران این است كه خداوند تبارك و تعالی هم همین كار را كرده است و بعد امر به نماز كرده است یعنی چه؟ یعنی مثلا در آیاتی كه طبق شان نزول آیات كه ما نگاه می كنیم ابتدا خداوند امر به نماز نمی كند مثلا در آیاتی كه در مكه نازل می شود ابتدا مثلا عواقب را می گوید مثلا مثل سوره مدثر ««مَا سَلَكَكُمْ فِی سَقَرَ قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّینَ»» مثلا به همین اندازه اشاره می كند كه بهشتی ها از جهنمی ها سوال می كنند كه چی شد شما جهنمی شدید آنها چهارتا علت می آوردند و ا ول این كه ما اهل نماز نبودیم بیست سوره كه بر پیامبر نازل شده است فقط آثار بوده است و عواقب بعد از بیست سوره بیان شده است. از همان آیات ابتدایی ما اقیموا الصلاه نداریم و این خودش نشان دهنده زمینه سازی است؛ خداوند ابتدا فكر را آماده می كند و بعد امر می كند و همین جریان شما در داستان حضرت لقمان هم می بیند و در داستان حضرت لقمان در ایه هفده می فرماید اقیموا الصلاه ولی زمینه سازی اش قبل است یعنی زمینه سازی از آیه سیزده شروع می شود كه تصحیح اعتقادات توحیدی هست، بحث موعظه هست، تصحیح معاد باوری هست، یعنی از آیه سیزده شروع می كند و بچه اش را آماده می كند و در آیه هفده امر به نماز می كند و این همان چیزی هست كه ما پدر و مادر معمولا رعایت نمی كنیم یعنی ما فقط یاد گرفته ایم بگوییم نماز بخوان، چادر سرت كن، امر و نهی را بلدیم، یا بنی اقم الصلاه را بلدیم ولی غافل از این كه این یا بنی اقم الصلاه یك زمینه سازی داشته كه آن زمینه سازی مورد غفلت ما پدر و مادرها قرار می گیرد به هر حال هم در داستان های حضرت لقمان كه الان یادم آمد، داستان حضرت ابراهیم زمینه سازی هست، تو كلام خود خداوند هم این زمینه سازی هست. این یكی از اصول ترویج نماز است كه خداوند تبارك و تعالی رعایت كرده است.

معرفی انسانهای برگزیده، یك شیوه دعوت قرانی

یكی دیگر از چیزهایی كه خدا رعایت كرده است و می شود در واقع برای ترویج نماز از آن بهره مند شد این است كه خدا بعضی از آدم های خوب را در آیات قرآن معرفی می كند مثلا متقین را معرفی می كند، محسنین را معرفی می كند، مومنون را یا افراد دیگری را به طرق مختلفی در چند سوره معرفی می كند جالبش این است كه این یكی دیگر از راه هایی كه خدا استفاده می كند آدم ها را اینطور تحریك می كند یعنی مثلا می گوید تو می خواهی جزء كدام گروه باشی؟ میخواهی جزء متقین باشی؟ متقین چه كسانی هست در سوره بقره ایه دو و سه همان اول قران می فرماید ««ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقين‏ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُون‏»» یعنی در واقع در تمامی آیات قرآن اولین ویژگی رفتاری را با قید رفتاری می گویم چون یومنون بالغیب و بعضی از جاها قبلش هست، ایمان و اعتقادات و آنچه مربوط به دل و روح است داریم كه مثلا قبلش است ولی اولین ویژگی رفتاری را خداوند تبارك و تعالی در تمام آیه اقامه صلاه قرار داده است یعنی یك نحوه تحریك انسان ها است یعنی تو میخواهی چه كسی بشوی، می خواهیم جزء متقین باشی میگوید یقیمون الصلاه، می خواهی جزء مومنین باشی سوره مومنین جزء دو و سه، اینجا پنج تا ویژگی می گوید كه سه تای اولی روحی است كه باز كار نداریم ««إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إيماناً وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُون‏»» بعد اولین ویژگی رفتار را می گوید ««الذین یقیمون الصلاه و مما رزقناهم ینفقون»» یا مثلا سوره مومنون ««قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون‏ الَّذينَ هُمْ في‏ صَلاتِهِمْ خاشِعُون»»‏ یعنی مومنونی را كه می خواهد تعریف كند مومنون ایمان در داخلش دارد و ویژگی های رفتاری كه می خواهد بگوید مثلا هفت تا یا هشت تا می گوید اولین ویژگی رفتاری را باز الذین هم فی صلاتهم خاشعون قرار می دهد یا مثلا در بعضی از آیات دیگر ما این اقامه صلاه را داریم مثلا اینجا در سوره لقمان آیه سه ویژگی محسنین قرار گرفته است ««هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنين الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُون»»یعنی حالا به عناوینش كه چهار یا پنج تا عرض كردم و عناوین شاید بیشتر از این هم باشد به هر حال مومنین، محسنین، متقین، شما جزء چه كسانی می خواهی باشی جزء هر كدام كه می خواهید باشید این اقامه صلاه جزء ویژگی آنهاست یعنی مفری نداری جز این كه اقامه صلاه داشته باشید در واقع یك گونه دارد تحریك می كند.

نماز، راه حل مشكلات

یكی دیگر از اصولی كه در آیات قرآن می شود استفاده كرد كه خیلی هم زیبا هست استفاده از نیازها است یعنی هر كسی كه در زندگی خود یك مشكلاتی و گرفتاری هایی دارد راه برون رفت از این مشكلات را خداوند تبارك و تعالی پناهنده شدن به نماز قرار داده است و بنده در این وادی به دو تا بحث اشاره می كنم یكی بقره چهل و پنج است كه ««وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعين‏»» كه البته بقره صدو پنجاه و سه هم هست یعنی دو تا آیه دارد كه تعبیر استعینوا باصبر و الصلاه در هر دو ایه آمده است؛ یكی عنوان است كه با یك روایت می توان بیان كرد و یكی هم داستان حضرت موسی.

در واستعینوا بالصبر و الصلاه یك روایتی از امام صادق هست به یكی از اصحاب خودشان فرمودن««یا مسمع ما یمنع احدكم اذا دخل علیه غم من غموم الدنیا»» چه چیز مانع یكی از شما می شود كه وقتی غمی در دلتان قرار بگیرد، كوچك و بزرگ، مادی و معنوی، جسمی و روحی، یك دستور العمل چهار ماده ای برای برون رفت از مشكلات دارند، یكی مریض دارد یكی قرض دارد حتی مشكلات بین المللی مثلا تحریم ها فشار آورده راه حلی امام صادق می دهند می فرماند ان یتوضع ثم یدخل المسجد، فیركع ركعتین فیدع الله فیها وارد مسجد شوید حال محل عبادت یا مسجد، دو ركعت نماز بخوان، بعد از نماز خواندن بر آن غم و غصه ات دعا كن امام صادق دارند تشر می زنند می فرمایند چرا این كار را نمی كنید ««اما سمعت الله یقوم استعینوا باصبر و الصلاه»» نشنیدید خدا می فرماید كه به نماز پناهنده شوید چرا شما به همه پناهنده می شود اما به خدا پناهنده نمی شوید یعنی در واقع از آن نیازهایی كه ما داریم، مشكلاتی كه داریم از این هم خداوند تبارك و تعالی استفاده كرده است و این كه شما در استعینوا باصبر و الصلاه دو تا پناه گاه به ما معرفی می كند كه یكی از پناه گاه ها عمومی است استعینوا باصبر، اگر كسی بگوید خدایا یك پناه گاه خصوصی به من نشان بدهید كه من هر موقع یك گرفتاری برایم بوجود می آید زود به آن پناهنده شوم خداوند برایش صلاه را نمایان می كند به تعبیر ما عطف خاص بر عام می كند برای این كه بگوید این هم پناه گاه خصوصی یعنی برای راه برون رفت از مشكلات كه گره را باز می كند بیان می كند. آن حدیث قدسی هم كه زیباست اگر كنار این بیاوریم ««من احدث و من یتوضع»» كسی كه وضویش بهم خورده است و وضو نگیرد به من جفا كرده است و اگر وضو گرفت و نماز نخواند به من جفا كرده است و اگر وضو گرفت و نماز خواند و دعا نكرد در حق من به من جفا كرده است سیر همان روایت امام صادع (ع) است ولی اگر كسی وضو گرفت ولی اگر نماز خواند و دعا كرد من دعایش را مستجاب نكردم من در حق او جفا كرده ام ولی بدانید كه من جفا كار نیستم یعنی این در واقع نشان دهنده این است كه هر كس در بعد از نمازهایش حداقل یك دعای مسجاب دارد.

از این نیازها و مشكلاتی كه ما داریم از این دارد استفاده می كند برای ترویج نماز؛ مثلا می گوییم كه اثر نماز چیست، یاد خداست؛ اقم الصلاه لذكری لام، لام غایت است یا لام تعلیل است. جایگاه اقم الصلاه لذكری در داستان حضرت موسی زیباست و خداوند در چه موقعیتی این را به حضرت موسی فرمود؟ زمانی است كه حضرت موسی از مدین حركت كرده اند با خانواده اش بر می گردند به مصر، فضا خیلی فضای زیبایی هست یعنی در این وسط راه شب هست، هوا هم سرد هست، حضرت موسی راه را هم گم كرده اند، غذایی هم ندارند، ظاهرا خانواده اش هم حامله هست یعنی مشكلات و گرفتاری ها همه اش بر سر حضرت موسی ریخته است، در این فضای مملو از گرفتاری ها و مشكلات، هر نوع مشكلی كه بگویید، یك مرتبه خداوند در سوره طه اشاره میكنند، در سوره قصص هم اشاره می كنند كه یك مرتبه نوری می آید و نوری پیدا می شود و حضرت موسی هم می گویند««انی آنست نارا»» یك نوری را میبینم بگذارید ببینم این نور چیست؟ بروم اگر كسی است راه را سوال كنم اگر آتشی است تكه ای از آن بیاورم تا شما گرم شوید بروم و برایتان خبری بیاورم بعد این فضا حضرت موسی می روند و آن آیات خیلی زیبا كه من اختیارت كردم و اننی انا لا اله الا انا، این جملات ««فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ يا مُوسى‏ إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوى‏ ‏»» من انتخابت كرده ام و یك مرتبه می رسد به اینجا كه ««إِنَّني‏ أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْني‏ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْري»»‏ گاهی اوقات ما بلافاصله اقم الصلاه لذكری مخاطب كه نمی فهمد یعنی چه ولی اگر ملموس باشه و خدا دارد ملموسش می كند یعنی اقم الصلاه لذكری را در اوج تنهایی و گرفتاری می گوید گاهی اوقات در زندگی به جایی می رسید كه هیچ كس غیر از خداوند به درد ما نمی خورد، می فهمید كه پول ، قدرت و مقام به دردت نمی خورد، حتی علمت به دردت نمی خورد، الا این كه خداوند بیاید بگوید اننی انا الله لا اله الا انا فاعبدنی و اقم الصلاه لذكری بیا در خانه خودم و به یاد من باش كه آن اثرات و آثار و بركات هم دارد.

استفاده از احساسات در دعوت به نماز

یكی دیگر از آنهایی كه خداوند از آنها استفاده كرده است استفاده از احساسات است. همه آدم های روی زمین از امید خوششان می آید امیر المومنین (ع) به اصحاب خودشان می فرمایند كه به نظر شما امیدبخش ترین آیات قرآن كدام آیه است؟ خوب چهار نفر هستند و صحابی پیامبر هستند و تمام مسلط به قرآن كنار پیامبر هم بوده ، اولی می گوید: ««إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى‏ إِثْماً عَظيما»» امیر المومنین می گویند فرمود خوب است ولی این كه من می گویم این نیست نفر دوم می گوید: وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحيما»»این هم زیباست ولی دوباره امیرالمونین می فرمایند این هم نیست، نفر دیگری می گوید ««قُلْ يا عِبادِيَ الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيم‏»»[ امیرالمومنین می فرمایند این هم نیست، امیرالمومنین می فرمایند این هم نیست، نفر دیگر می گوید كه آیه بهلول نقاش ««وَ الَّذينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى‏ ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُون‏»» این را هم می فرمایند نیست، خلاصه همهمه می شود، امیرالمومنین می فرمایند چه خبر است و چرا سروصدا می كنید؟ اصحاب گفتند هر آیه زیبایی كه ما می گوییم شما می گویید این هم نیست پس چه آیه ای هست؟ حضرت فرمودند كه از حبیب خودم پیامبر اسلام شنیدم كه امید بخش ترین آیه قرآن آیه صدوچهارده سوره هود است كه می فرماید««وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى‏ لِلذَّاكِرين‏»»كه مربوط به نماز است حالا این امید بخش بودنش كجاست؟ امیر المومنین از پیامبر نقل می كند می فرمایند شماها وقتی وضو می گیرید با همین وضو گرفتنتان گناهانی كه با اعضا و جوارح كرده اید ریخته می شود بعد می فرمایند وقتی كه با دل و قلب در مقابل خدا حاضر می شوید از نماز جدا نمی شود الا این كه هیچ گناهی بر شما نیست مثل روزی كه از مادر متولد شدید یا مثلا در ادامه اش اشاره می كنند و روایت معروف كه شما اگر نهری باشد روزی پنج بار خود را شستشو دهید آیا چركی در بدن شما باقی می ماند «« فكذلك و الله الصلوات الخمس لامتی »» بخدا قسم این نمازهای پنج گانه حكم همان نهر را دارد كه خود را روزی پنج مرتبه انسان خود را شستشو می كند یعنی از این احساسات خداوند تبارك و تعالی به گونه ای استفاده كرده است.

 

عناوین
  صفحه اولاخبار استانهادرباره مانماز در آیات و روایات درباره‌ی نماز بیشتر بدانیممقالاتنشانی دفاتر استانیآموزش نمازپرسش و پاسخ نمازاخبارفراخوان و مسابقاتبولتن خبری نمازفراخوان جذب مشمول امریهکتابخانهگالريدفتر ميهمانانتماس با ماجستجومدیریت
قسمت اداری
نام کاربري :
رمز عبور :
رمز عبور خود را فراموش کرده ايد؟

خبرنامه
  
اشتراک قطع اشتراک
 RSS